Sirküler Tarihi         : 03.01.2008

Sirküler No              : 2008 / 15

Konu                         : Menkul Kıymet Gelirleri ile İlgili İndirim Oranı Hk.

 

 

2007 YILINA İLİŞKİN İNDİRİM ORANI %37,7 OLARAK İLAN EDİLMİŞTİR.

 

Bilindiği gibi YTL cinsinden elde edilen faiz gelirlerinde enflasyondan aşınmayı gidermek amacıyla “indirim oranı” uygulaması yapılmakta ve gelirin belli bir kısmı gelir kabul edilmeyerek enflasyondan arındırılmakta, indirim sonrası kalan kısım vergiye tabi tutulmaktaydı. Bu uygulama, Gelir Vergisi Kanunu’nun 76’ıncı maddesinde 5281 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Kaldırılan bu maddede, Gelir Vergisi Kanununun 76 ncı maddesinin 5281 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle kaldırılan ikinci fıkrasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 6, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarına (döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) fıkrada belirtilen indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın, bu iratların beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınacağı hüküm altına alınmıştı.

 

Ancak Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67 inci maddesinin 9 uncu fıkrası uyarınca, 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonolarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesinde 31.12.2005 tarihinde yürürlükte olan hükümler geçerli olduğundan, 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinden elde edilen faiz gelirleri için indirim oranı uygulaması devam etmektedir.

 

Bu sebeple Maliye Bakanlığı’nca yayınlanan 266 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2007 yılında elde edilen gelirler için uygulanacak indirim oranını %37,7 olarak ilan etmiştir.

Yukarıda açıklamaya çalıştığımız bilgileri özetlemek gerekirse;  indirim oranına tabi gelir elde edenler bu gelirlerinin  % 37,7’ini   indireceklerdir.. Başka bir deyişle gelirin enflasyon arındırmasından sonraki tutarını pratik olarak hesaplamak istersek, indirim öncesi gelir tutarını % (100 – 37,7 =) 62,3 ile çarpmak suretiyle tespit etmek mümkündür.

Örneğin 02.02.2005 tarihinde ihraç edilen hazine bonosu nedeniyle 2007 yılında indirim öncesi 500.000 YTL faiz gelirinin indirim sonrası tutarı ( 500.000 x % 62,3) = 311.500 YTL’ olacaktır.

 

İndirim Kapsamına Giren Menkul Sermaye İratları Nelerdir?

 

2007 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından, 01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş olan ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde sayılan TL cinsinden ihraç edilen her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.

Bu kapsama giren gelirler üzerinden GVK’nun 94/7 inci maddesi uyarınca stopaj yapılmıştır. Stopaj oranı kamu kağıtlarından elde edilen gelirlerde % 0, özel sektör tahvillerinde ise % 10’dur. Bu gelirler GVK’nun geçici 67 inci maddesine tabi olmadığı için bunlardan geçici 67’ye göre stopaj yapılmamaktadır. GVK’nun 94/7 inci maddesine göre stopaja tabi tutulan veya tutulmuş sayılan bu gelirler beyan sınırının aşılması halinde tam mükellefiyete tabi olanlarca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Ancak, dar mükellefiyete tabi olanlar, bu gelirler üzerinden stopaj yapıldığından bu gelirlerini hiçbir şekilde yıllık beyanname ile beyan etmeyeceklerdir.

Tam mükellef gerçek kişiler için 2007 yılı için geçerli beyan sınırı 19.000 YTL’dir. Beyan sınırının hesabında gelirlerin indirim sonrası tutarı dikkate alınır ve varsa başka beyana tabi gelirler de toplama dahil edilir.

Gelir Vergisi Kanunun Geçici 67 nci maddesinin 8 numaralı fıkrasında, menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları, dağıtılsın veya dağıtılmasın % 15 oranında vergi tevkifatına tâbi tutulacağı ve bu kazançlar üzerinden 94 üncü madde uyarınca ayrıca tevkifat yapılmaz. Bu fon veya ortaklıklarının katılma belgelerinin ilgili fona iadesinden elde edilen gelirler ile hisse senetlerinin alım satımından elde edilen kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ancak, ticarî işletmeye dahil olan bu nitelikteki gelirler ise ticari kazancın içinde yer alarak ticari kazanç olarak beyan edilecektir. Dolayısıyla Türkiye’de Kurulu olan menkul kıymet yatırım ortaklıklarından elde edilen gelirler beyan edilmeyeceğinden bunlardan elde edilen gelirler için de indirim oranı uygulanmayacaktır.

 

İndirim Kapsamına Girmeyen Gelirler Nelerdir ?

 

Aşağıdaki gelirlere indirim oranı uygulanmaz:

 

Dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratlarının beyanında indirim oranı uygulanmayacaktır. Dolayısıyla 258 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklandığı üzere Hazine tarafından döviz cinsinden ihraç edilen Eurobondlardan elde edilen faiz gelirlerine indirim oranı uygulanmamaktadır. Ayrıca, ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için de indirim oranı uygulanması söz konusu değildir.  Bu kapsamda aşağıdaki gelirler için indirim oranı uygulanmayacaktır.

-   01.01.2006 tarihinden sonra gerek YTL gerekse döviz cinsinden ihraç edilmiş kamu kağıtlardan elde edilen faiz gelirleri (Bu faiz gelirleri üzerinden GVK’nun geçici 67 inci maddesi uyarınca % 10 oranında stopaj yapılır. Bu nedenle söz konusu gelirler hiçbir hadde ve koşula bağlı olmaksın yıllık beyanname ile beyan edilmez. Kesilen vergiler nihai vergi olur),

-   01.01.2006 tarihinden önce ihraç edilen eurobondlar ile bu tarihten önce yurt içinde döviz cinsinden ihraç edilen kamu kağıtlarından elde edilen faiz gelirleri (Bu faiz gelirleri üzerinden geçici 67’ye göre stopaj yapılmaz, 94/7’ye göre stopaj yapılmış sayılır. Bu gelirler beyan sınırının aşılması halinde beyana tabidir. GVK’nun geçici 59 uncu maddesindeki istisnadan yararlanır, yani gelirin 205.994,16 YTL’lik kısmına istisna uygulanır. Anapara kur farkları vergiye tabi tutulmaz.),

-   01.01.2006 tarihinden sonra ihraç edilen eurobondlardan elde edilen faiz gelirleri (Bu faiz gelirleri üzerinden geçici 67’ye göre stopaj yapılmaz, 94/7’ye göre stopaj yapılmış sayılır. Bu menkul kıymetlerden elde edilen faiz gelirleri beyan sınırının aşılması halinde beyana tabidir. GVK’nun geçici 59 uncu maddesindeki istisnadan yararlanamaz. Anapara kur farkları vergiye tabi tutulmaz.)

-   Altına veya ÜFE, TÜFE gibi başka bir değere endeksli menkul kıymetlerden elde edilen menkul sermaye iratları (Bunlara ait değer artışları gelir sayılmaz.)

-   Menkul kıymet yatırım fonu kâr payları (Bu gelirler üzerinden GVK’nun geçici 67 nci maddesi uyarınca vergi kesintisi yapıldığı için söz konusu gelirler hiçbir hadde ve koşula bağlı olmaksın yıllık beyanname ile beyan edilmez.)

-   Her nev’i alacak faizleri (Stopaj ve istisna uygulamasına konu olmayan bu gelirlerin 2007 yılında elde edilen tutarları toplamının 900YTL’yi aşması halinde bunların yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekir.)

-   Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları dışında kalan şirketlerden elde edilen kâr payları,

-   Mevduat faizi, katılım bankalarından elde edilen gelirler ve repo gelirleri (Bu gelirler üzerinden geçici 67 nci maddeye göre % 15 oranında stopaj yapılır. Bu nedenle bunlar beyan dışıdır. Kesilen vergiler nihai vergi olur.)

-   Ticari işletmelere dahil iratlar.

 

Hazine Bonosu Ve Devlet Tahvili Faiz Gelirlerinde İstisna Uygulaması Nasıl Olacak ?

Bilindiği gibi, GVK’nun geçici 59 uncu maddesi uyarınca 2007 yılı sonuna kadar uygulanmak üzere 26.07.2001 – 31.12.2006 tarihleri arasında ihraç edilen Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinin (Eurobondlar dahil) faiz gelirleri ile bunların alım satımından elde edilen kazançların belli bir kısmı gelir vergisinden müstesnadır. 2007 yılı gelirleri için bu istisnanın tutarı 205.994,16 YTL’dir. İstisna, faiz gelirleri ve alım-satım kazançları toplamına bir defa uygulanacak olup, faiz gelirleri ve alım-satım kazançları için ayrı ayrı istisna uygulaması mümkün değildir. İstisnanın faiz gelirleri veya alım-satım kazançlarından hangisine öncelikle uygulanacağını mükellefler serbestçe belirleyebileceklerdir. Müşterek hesaplarda her bir şahıs ayrı ayrı istisna uygulama hakkına sahiptir.

v     2007 yılına ilişkin beyan sınırı 19.000 YTL olduğuna göre, 26 Temmuz 2001 – 31 Aralık 2005 tarihleri arasında ihraç edilen Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinden indirim öncesi 361.146,31 YTL faiz geliri elde eden mükellefler bu faiz gelirini beyan etmeyeceklerdir. (Beyan sınırının hesabında diğer vergiye ve beyana tabi gelirler de dikkate alındığından bu örnekteki mükellefin başka beyana tabi geliri olmadığı varsayılmıştır.)

Buna göre 2007 yılında, sadece YTL cinsinden ihraç edilmiş Hazine Bonosundan 361.146,31 YTL faiz geliri elde eden bir kişinin indirim sonrası geliri (361.146,31 x %62,3 =) 224.994,15 YTL olacaktır. Bu gelirden 2007 yılı istisna tutarı indirildiğinde vergiye tabi gelir tutarı (224.994,15 – 205.994,16 =) 18.999,99 YTL olarak hesaplanacaktır. Bu tutar 2007 yılı beyan sınırı olan 19.000 YTL’nin altında kaldığından, başka hiçbir beyana tabi geliri bulunmayan bu kişi elde ettiği bu Hazine bonosu faiz gelirini beyan etmeyecektir.

Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinin alım-satım kazancının tespiti sırasında indirim oranı uygulanamayacak olup, istisna ise uygulanacaktır. Ancak bu alım satım kazancı hesaplanırken GVK’nun mükerrer 81 inci maddesi uyarınca alış bedelinin ÜFE artış oranında artırılarak dikkate alınması gerekir.

Konuyla ilgili menkul sermaye iratları ve özet uygulama tablosu aşağıdaki gibidir.

 

Saygılarımızla. 

 

MENKUL SERMAYE İRADI ELDE EDENLER İÇİN TEVKİFAT ORANLARI

YILI MENKUL KIYMET GELİRLERİ TEVKİFAT ORANI BEYAN DURUMU AÇIKLAMA
2007 26/07/2001 tarihinden önce Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu faizleri (GVK-75/5)

 

%0 Belli tutarı aşanlar beyan edilir. İndirim oranı uygulandıktan sonra kalan tutar, beyana tabi gelirlerle birlikte toplamı 19.000 YTL sınırını aşıyorsa tamamı beyan edilir.
2007 26/07/2001–31/12/2005 tarihleri arasında Türk Lirası cinsinden ihraç edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu faizleri (GVK-75/5) %0 Belli tutarı aşanlar beyan edilir. İndirim oranı uygulandıktan sonra kalan tutardan 205.994,16 YTL istisna düşülür. Kalan tutar beyana tabi gelirlerle birlikte toplamı 19.000 YTL sınırını aşıyorsa tamamı beyan edilir.
2007 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen dövize, altın veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu faizleri (GVK-75/5) %0 Belli tutarı aşanlar beyan edilir. Söz konusu faiz tutarı beyana tabi gelirlerle birlikte toplamı 19.000 YTL sınırını aşıyorsa tamamı beyan edilir. Belli tutarı aşanlar beyan edilir.
2007 26/07/2001–31/12/2005 tarihleri arasında ihraç edilen dövize, altın veya başka bir değere endeksli (Döviz cinsinden ihraç edilenler dahil) Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu faizleri (GVK-75/5) %0 Belli tutarı aşanlar beyan edilir. Faiz tutarından 205.994,16 YTL istisna düşülür. Kalan tutar beyana tabi gelirlerle birlikte toplamı 19.000 YTL sınırını aşıyorsa tamamı beyan edilir.