1. Giriş
Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge
merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla
kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası
fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından
yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde,
teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan
işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği
projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin
çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleriyle
ilgili olarak 28/02/2008 tarihli ve 5746 sayılı
Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin
Desteklenmesi Hakkında Kanunda([1])
belirtilen gelir vergisi stopajı teşviki
uygulamasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin
konusunu oluşturmaktadır.
2. Yasal Düzenleme
1/4/2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere
yürürlüğe giren, 28/02/2008 tarihli ve 5746 sayılı
Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin
Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3 ncü maddesinin
ikinci fıkrası ile 4 üncü maddesi aşağıdaki gibidir:
"(2) Gelir vergisi stopajı teşviki: Kamu
personeli hariç olmak üzere teknoloji merkezi
işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, kamu kurum ve
kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından
veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK
tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde,
teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan
işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği
projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin;
bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri
ücretlerinin doktoralı olanlar için yüzde doksanı,
diğerleri için yüzde sekseni gelir vergisinden
müstesnadır."
"MADDE 4 - (1) Bu Kanun kapsamındaki destek
ve teşvik unsurlarından yararlananların bu Kanunda
öngörülen şartları taşıdıklarına ilişkin tespitler
en geç iki yıllık süreler itibarıyla yapılır.
(2) Bu Kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen
gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren
hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan
destek personelinin tam zaman eşdeğeri sayısı,
toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının yüzde
onunu geçemez.
(3) Asgari Ar-Ge personeli sayısının
hesabında fiilen ve tam zamanlı olarak çalışan
personelin üçer aylık dönemler itibarıyla ortalaması
esas alınır.
(4) Bu Kanunda öngörülen şartların ihlali
veya teşvik ve destek unsurlarının amacı dışında
kullanılması halinde, zamanında tahakkuk
ettirilmemiş vergiler yönünden vergi ziyaı doğmuş
sayılır. Sağlanan vergi dışı destekler ise 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ve gecikme
zammı uygulanmak suretiyle tahsil edilir.
(5) Bu Kanun kapsamındaki indirim, istisna,
destek ve teşviklerden yararlananlar; 193 sayılı
Kanunun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (9)
numaralı bendi, 5520 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 29/1/2004
tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın
Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun aynı mahiyetteki hükümlerinden
ayrıca yararlanamazlar.
(6) Bu Kanunun uygulamasına ve denetimine
ilişkin usul ve esaslar, TÜBİTAK'ın görüşü alınmak
suretiyle Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı tarafından birlikte çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir."
Destek ve teşviklere yönelik uygulama ve denetim
uygulama usul ve esasları 31/07/2008 tarihli ve
26953 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Araştırma ve
Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin
Uygulama ve Denetim Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
3.Gelir Vergisi Stopajı Teşviki
Uygulaması
3.1. Uygulama Esasları
5746 sayılı Kanun uyarınca Ar-Ge Merkezi belgesi
alabilmek için Ar-Ge merkezlerinde en az 50 (elli)
tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam edilmesi
zorunludur. Bu nedenle, gelir vergisi stopajı
teşvikinden yararlanmak için Ar-Ge merkezlerinde en
az 50 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam
edilmesi gerekmektedir.
Ar-Ge merkezleri dışında, teknoloji merkezi
işletmelerinde Ar-Ge ve yenilik projelerinde,
teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan
işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği
projelerinde gelir vergisi stopajı teşvikinden
yararlanmak için personel sınırlaması
bulunmamaktadır.
Gelir vergisi stopajı teşvikinin hesaplanmasında
kapsama giren personelin fiilen Ar-Ge ve yenilik
faaliyetlerine ayırdıkları zamanın, toplam çalışma
zamanına oranı esas alınacaktır. Kanun kapsamında
faaliyette bulunan personelin, ay içindeki
çalışmalarının tamamının Ar-Ge ve yenilik
faaliyetleri ile ilgili olması halinde hak
kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin
süreleri de 50 (elli) tam zaman eşdeğerin hesabında
bu kapsamda değerlendirilerek gelir vergisi stopajı
teşviki uygulamasında dikkate alınacaktır. Ancak,
bir günde 8, haftada 45 saatin üzerindeki çalışma
süreleri ile ek çalışma süreleri 50 (elli) tam zaman
eşdeğerin hesabında dikkate alınmaz.
Kısmî çalışma halinde ise, personelin Ar-Ge ve
yenilik faaliyetlerine ayırdığı zamanın toplam
çalışma zamanına oranı dikkate alınmak suretiyle
bulunan ücret tutarları Ar-Ge ve yenilik harcaması
olarak dikkate alınacaktır. Kısmî çalışan personelin
hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri dikkate
alınmaz.
Teşvik uygulamasında istisna, Ar-Ge ve destek
personelinin Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında
fazla mesai dahil çalıştığı süreye ilişkin ücret
matrahına uygulanacaktır. Ücret matrahına söz konusu
istisnanın uygulanması sonucu vergiye tabi ücret ile
bu ücret üzerinden yapılan stopaj tutarı muhtasar
beyannameye yansıtılacaktır.
Gelir vergisi stopajına ilişkin teşviklerden
yararlanacak olan destek personelinin tam zaman
eşdeğeri sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli
sayısının yüzde onunu geçemez. Hesaplamalarda çıkan
kesirler tama tamamlanır. Destek personelinin tam
zaman eşdeğeri sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge
personeli sayısının yüzde onunu geçmesi halinde brüt
ücreti en az olan destek personelinin ücretinden
başlanılarak hangi personelin faydalanacağı
belirlenir. Yararlanacaklar kapsamında olanların
ücretleri eşit ise işverenlerce belirleme yapılır.
Örnek 1: (X) Anonim Şirketine ait Ar-Ge
merkezinde 70 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli ve 6
tam zaman eşdeğer destek personeli çalışmakta olup,
Ar-Ge personelinin 9'u doktoralıdır. Doktoralı
personel Bay (A)'ya, Ar-Ge faaliyeti kapsamındaki
çalışmasına ilişkin 2.000 YTL brüt ücret
ödenmektedir.
(X) A.Ş.'nin bu kapsamda yapacağı ücret
ödemelerinden Ar-Ge kapsamında çalıştırılan
doktoralı ve bekar personel Bay (A)'ya ait istisna
uygulaması aşağıdaki gibi olacaktır.
| -Brüt Ücret
Tutarı |
2.000 YTL |
| -Vergiye Tabi
Ücret Matrahı
[2.000-(2.000x % 15=)]
(SSK. Primi İşçi Payı %14 + İşsizlik
Sig. Primi İşçi payı %1=%15) |
1.700 YTL |
| -İstisna Edilen
Vergi Matrahı Tutarı (1.700YTL x 0.90 =
) |
1.530 YTL |
| -İstisna Dışı
Ücret Matrahı (1.700 - 1.530 =) |
170 YTL |
| -Hesaplanan
Vergi Tutarı
(170 YTLx%15=)
-Hesaplanan Asgari Geçim İndirimi
(265 seri no.lu Tebliğe göre
hesaplanan tutar) |
25,5 YTL
45,63 YTL |
| -Vergi
dairesine ödenecek tutar
(25,5-45,63=) |
- |
Böylece Ar-Ge merkezinde çalışan Bay (A)'nın
ücret gelirinden (1.530 YTLx %15=) 229,5 YTL
tutarında vergi istisnaya tabi olacak, istisna
dışında kalan ücret matrahından hesaplanan 25,5 YTL
tutarındaki gelir vergisi ise asgari geçim indirimi
uygulaması nedeniyle vergi dairesine ödenmeyecektir.
Söz konusu hesaplama, Ar-Ge kapsamında çalışan
doktoralı ve diğer personelin her biri için
yapılarak, Ek:1 ve Ek:2'de yer alan "İstihdam Edilen
Ücretlilere İlişkin Bilgiler" ile "Ar-Ge ve Yenilik
Faaliyetleri Kapsamında Ücret Ödemeleri İstisnasına
İlişkin Bildirim" doldurulacak ve muhtasar beyanname
ekinde verilecektir.
Örnek 2: Bir yıldan beri yürütülmekte olan iki
adet Ar-Ge projesinden birisinin (M) Kamu kurumu
tarafından desteklenmesine karar verilmiş ve destek
karar yazısı 01/07/2008 tarihi itibarıyla
düzenlenmiştir. Bu projede çalışan araştırmacı ve
bekar Bayan (B)'nin almış olduğu 3.000 YTL'lik brüt
ücrete ilişkin istisna uygulaması aşağıdaki şekilde
hesaplanacaktır.
| -Brüt Ücret
Tutarı |
3.000 YTL |
| -Ücret
Matrahı
[3.000-(3.000x %15=)]
( SSK.Primi İşçi Payı %14 + İşsizlik
Sig. Primi İşçi payı %1=%15 ) |
2.550 YTL |
| -İstisna Edilen
Tutar (2.550YTL x 0.80 = ) |
2.040 YTL |
| -İstisna Dışı
Ücret Matrahı (2.550 - 2.040 =) |
510 YTL |
| -Hesaplanan
Vergi Tutarı
(510 YTL x %15=)
-Hesaplanan Asgari Geçim İndirimi
(265 seri no.lu Tebliğe göre
hesaplanan tutar) |
76,5 YTL
45,63 YTL |
| -Vergi
dairesine ödenecek tutar
(76,5-45,63=) |
30,87 YTL |
Böylece Kamu kurumu tarafından desteklen Ar-Ge
projesinde çalışan Bayan (B)'nin 01/07/2008
tarihinden itibaren ücret gelirinden dolayı (2.040
YTLx %15=) 306 YTL tutarında vergi istisnaya tabi
olacak, istisna dışında kalan ücret matrahından
hesaplanan 76,5 YTL tutarındaki gelir vergisinden
ise 45,63 YTL tutarındaki asgari geçim indiriminin
mahsubu sonucu kalan 30,87 YTL muhtasar beyannameye
dahil edilerek vergi dairesine ödenecektir.
3.2.Uygulamanın Başlangıcı
Gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması
01/04/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
Teşvik uygulamasından bu Kanun uyarınca yayımlanan "
Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin
Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim
Yönetmeliği "nde yer alan usul ve esaslar
çerçevesinde yararlanılacaktır.
Bu nedenle anılan yönetmelikte yeralan hükümler
çerçevesinde;
-Ar-Ge merkezlerinde, Ar-Ge merkezi belgesinin
düzenlendiği,
-Rekabet öncesi işbirliği projelerinde, proje
sözleşmesinin yürürlüğe girdiği,
-Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge ve
yenilik projesinin onaylandığı,
-Teknogirişim sermaye desteklerinde, kamu idaresi
tarafından iş planının onaylandığı,
-Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan
vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca
desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen
Ar-Ge ve yenilik projelerinde, destek karar
yazısının düzenlendiği veya proje sözleşmesinin
yürürlüğe girdiği,
tarihten itibaren gelir vergisi stopajı
teşvikinden yararlanılabilecektir.
Öte yandan, 5746 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önce başlanılmış olan Ar-Ge ve yenilik
projelerinde;
-Kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan
vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca
desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge
ve yenilik projelerine ilişkin destek karar yazısı
veya proje sözleşmesinin 01/04/2008 tarihinden önce
yürürlüğe girmesi halinde 01/04/2008,
-Ar-Ge merkezlerinde yürütülen Ar-Ge ve yenilik
projelerinde, Ar-Ge merkezi belgesinin düzenlendiği,
tarih itibarıyla gelir vergisi stopajı teşviki
hükümlerinden yararlanılacaktır.
4. Teşvik Uygulaması Dışında Kalan
Ödemeler ve Teşviki Sona Erdiren Haller
4.1. Teşvik Uygulaması Dışında Kalan
Ödemeler
5746 sayılı Kanunda belirtilen gelir vergisi
stopajı teşvikinden kamu personeli hariç olmak üzere
teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge
merkezlerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla
kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası
fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından
yürütülen Ar-Ge ve yenilik projelerinde,
teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan
işletmelerde ve rekabet öncesi işbirliği
projelerinde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin
yararlanacağı belirtilmiş olup, aşağıda belirtilen
ödemeler nedeniyle gelir vergisi stopajı teşviki
uygulamasından yararlanılamayacaktır.
-Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamı dışındaki
çalışmalara ait ücret ödemeleri,
-Ar-Ge ve yenilik projelerinde görev alan ve/veya
işletmelerde çalışan kamu personeline yapılan ücret
ödemeleri,
-Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında ay içinde
kısmî zamanlı olarak çalışan personelin hak
kazanılmış hafta tatili, yıllık ücretli izin ve
mazeret izni gibi sürelere isabet eden ücret
ödemeleri.
4.2.Teşvik Uygulamasının Sona Erdiği
Haller
Aşağıda belirtilen hallerde gelir vergisi stopaj
teşviki uygulanmaz:
-5746 sayılı Kanuna göre Ar-Ge merkezi olabilme
niteliği, geçici verilendirme dönemini içeren üçer
aylık dönemlerde en az 50 (elli) tam zaman eşdeğer
personel istihdam şartına bağlanmıştır. Kanunda
belirtilen sayıda personel istihdam şartının ihlal
edildiği geçici vergilendirme dönemi itibarıyla,
-Ar-Ge ve yenilik projelerinde, projenin herhangi
bir nedenle sona ermesi veya projeye verilen
desteğin son bulması hallerinde, Ar-Ge ve yenilik
faaliyeti bitmiş sayılacağından bu tarihten
itibaren,
-KOSGEB teknoloji merkezi işletmelerinde
yürütülen projelerin herhangi bir nedenle sona
ermesi veya projeye verilen desteğin son bulması
hallerinde, Ar-Ge ve yenilik faaliyeti de son
bulacağından bu tarihten itibaren,
-Rekabet öncesi işbirliği projesinde yer alan
işletmeler, projenin herhangi bir nedenle sona
ermesi halinde bu tarihten itibaren, proje
sözleşmesinin iptal edilmesi halinde ise denetimin
başlama tarihi itibarıyla,
gelir vergisi stopajı teşvikinden
yararlanılamayacaktır.
5. Diğer Hususlar
Tamamlanmamış bir Ar-Ge ve yenilik projesinin
devredilmesi durumunda, Ar-Ge ve yenilik projesini
devralan işletme, Tebliğin 3 üncü bölümünde
belirtilen esaslar çerçevesinde gelir vergisi
stopajı teşvikinden yararlanır.
5746 sayılı Kanun kapsamında gelir vergisi
stopajı teşvikinden yararlanan personel için
işverenler 5084 sayılı Kanun hükümlerinden aynı
vergilendirme dönemi içinde ayrıca yararlanamazlar.
Ancak Ar-Ge ve destek personeli dışında kalan
personel ile tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının
%10'unu aşan destek personeli için gerekli şartların
taşınması halinde, 5084 sayılı Kanunda öngörülen
destek ve teşvik unsurlarından yararlanılabilir.
5746 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile
bu Tebliğin yayımlandığı tarih arasında, Kanun ve
buna ilişkin yayımlanan yönetmelik hükümlerinde
belirtilen şartları yerine getirmiş olup da Tebliğin
yayımlandığı tarihe kadar gelir vergisi stopajı
teşvikinden yararlanmamış olanların talepte
bulunmaları halinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun
düzeltme hükümlerine göre gerekli düzeltme işlemleri
yapılır.
Kanun kapsamında gelir vergisi stopajı
teşvikinden yararlananların, teşvikten yararlanma
şartlarına haiz olmadıkları halde haksız yere
yararlandıklarının tespiti halinde, haksız yere
yararlanılan teşvik tutarları 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde gerekli
müeyyideler uygulanarak tahsil edilir.
Tebliğ olunur.
EK:1
İstihdam Edilen Ücretlilere İlişkin Bilgiler
EK:2
Ar-Ge ve Yenilik Faaliyetleri Kapsamında Ücret
Ödemeleri İstisnasına İlişkin Bildirim
[1] 12/03/2008 tarihli ve 26814
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.